'Thương lái Trung Quốc xúi dân bỏ rau câu vào tôm'

Cá, tôm ‘kêu trời’ vì phải gánh thêm cả 1 tỉ đồng phí tổn

Tôm xuất khẩu sang Hàn Quốc phải chỉ định kiểm dịch

Đề nghị Úc bỏ lệnh ngừng nhập tôm, giết thịt tôm chưa nấu chín

Trung Quốc hiện đang nổi lên là hoạt động trao đổi lớn đầy tiềm năng tiêu thụ hàng hóa của vn, nhất là hàng nông phẩm. Tuy nhiên, có rất nhiều câu chuyện dở khóc dở cười của dân cày, công ty (DN) Việt khi làm ăn với người Trung Quốc.

'Thương lái Trung Quốc xúi dân bỏ rau câu vào tôm' - 1

Mua kiểu “sáng nắng chiều mưa”

Ông Võ Hùng Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cá tra vn, đánh giá hoạt động trao đổi nhập cảng của ngành thủy sản đang dịch chuyển từ châu Âu sang Trung Quốc. “Mấy bốn tuần đầu năm nay, lượng hàng thủy sản của nước ta vào Mỹ và châu Âu giảm trong khi Trung Quốc lại tăng mạnh, không chỉ cá tra mặc cả lúa gạo. Tuy nhiên, hoạt động trao đổi Trung Quốc có nhiều không may và bất trắc” – ông Dũng nói.

Quả thật chuyện dân cày, DN Việt chạm chán không may khi làm ăn với Trung Quốc diễn ra không ít. Đơn cử giữa năm 2016, thương nhân Trung Quốc sạo sục đến tận ao tìm mua cá tra quá khổ, quá cỡ. Điều thất thường hơn là họ mua rất tiện lợi, không quan tâm đến chất lượng.

Đùng một cái đến cuối năm họ lại tìm mua cá non cỡ nhỏ 350-400 g/con, trong khi cá đủ chuẩn xuất khẩu phải đạt trọng lượng 800-900 g/con. Sau đó họ đột ngột không mua khiến giá cá lao dốc không phanh, dân cày điêu đứng.

Bà Mã Thị Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh giấc Sóc Trăng, cho hay đang chạm chán một số vấn đề trong làm ăn với đối tác Trung Quốc. Cụ thể, hồ hết đối tác Trung Quốc không mở L/C (tín dụng thư) mà đòi tính sổ trực tiếp dẫn đến nhiều tổ chức Việt bán hàng xong không nhận được tiền.

'Thương lái Trung Quốc xúi dân bỏ rau câu vào tôm' - 2

Các DN Việt đang tăng mạnh xuất khẩu cá tra sang hoạt động trao đổi Trung Quốc. Trong ảnh: Nông dân đang thu hoạch cá tra. Ảnh: CQ

“Nhiều nơi bơm tạp chất agar – bột rau câu vào con tôm, khi hỏi ra thì người nuôi nói do thương lái Trung Quốc đề nghị bơm. Cơ quan tác dụng phát hiện xử phạt rất nặng nhưng vì người mua Trung Quốc bảo cứ bơm rau câu vào nên người nuôi vẫn bất chấp làm theo. Việc này đã tương tác đến uy tín, nguồn hàng sinh sản của các tổ chức đóng chai trong nước” – bà Thanh kể.

Chưa hết, theo bà Thanh, khi tôm hút hàng thì thương lái Trung Quốc vào bằng đường ngao du mua với giá rất cao khiến DN Việt không mua được. Sau đó thương lái Trung Quốc bất chợt không mua nữa, dân cày lảo đảo.

“Cần ngăn đề phòng những trường hợp trao đổi thất thường kiểu như trên. Có như vậy quan hệ trao đổi mới vững bền lâu dài, bình ổn” – bà Thanh nhấn mạnh.

Tổng Lãnh sự Trung Quốc: “Hãy báo với chúng tôi”

Theo ông Huỳnh Trung Trứ, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Cần Thơ, bây chừ nhiều DN Việt chưa có thông báo chính xác về hoạt động trao đổi Trung Quốc. Điều này khiến họ còn chạm chán nhiều gian truân khi tiếp cận với hoạt động trao đổi này.

Ông Võ Đông Đức, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập cảng Thủy sản Cần Thơ (Caseamex), cũng cho hay công ty đã làm ăn với đối tác Trung Quốc từ hai năm nay. Thị trường này với dân số trên 1,3 tỉ là rất quyến rũ cho các công ty xuất khẩu nhưng cũng hình thành không ít không may, tranh chấp khi xuất khẩu sang Trung Quốc.

Bằng chứng là có thời điểm hàng Việt bán rất nhiều sang Trung Quốc, song cũng có lúc hoạt động trao đổi này trao đổi rất hạn chế khiến hàng hóa bị ách tắc. Ví dụ như dưa đỏ, thanh long, heo, cá tra…

Đó là chưa kể theo một số DN, không ít đối tác Trung Quốc đề xuất chỉ đặt cọc khoảng 30% tổng tiền lô hàng cá tra, cộng với giá di chuyển làng nhàng một lô hàng cá tra đến cửa khẩu khoảng 45-47 triệu đồng. Nếu container đến cửa khẩu và phí tổna người chơi nhận hàng thì DN được, còn nếu không thì coi như mất trắng.

Tại hội thảo kinh doanh thắng lợi cùng thì trường Trung Quốc vừa diễn ra ở Cần Thơ, ông Vương Chính Bảo, lãnh sự Phòng Kinh tế-Thương mại Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, đề xuất một số biện pháp để giảm thiểu nảy sinh những vấn đề vướng mắc như một số DN vn phản chiếu. Theo ông Bảo, DN nên tuyển lựa đối tác cẩn trọng; ưu tiên chọn lựa những DN có diện tích lớn, uy tín lớn làm đối tác làm ăn với mình. Đồng thời nên bán buôn theo phương thức chính ngạch, không chỉ với thủy sản mặc cả trái cây và nông phẩm khác.

Ông Bảo cũng cho rằng ý kiến của chính phủ Trung Quốc là cương quyết phản đối, ngăn cắp DN Trung Quốc ra nước ngoài thực hành các thương vụ phi pháp. Trung Quốc cũng đề nghị DN ra nước ngoài nghiêm chỉnh tuân hành pháp luật nước sở tại.

“Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM không xem nhẹ những trường hợp này (làm ăn phi pháp – PV). DN vn nếu chạm chán trường hợp DN của chúng tôi làm ăn thất thường thì hãy khiếu nại, hoặc thông báo cho chúng tôi biết” – ông Bảo nói.

Chủ yếu xuất thô, giá trị thấp

Theo Tổng cục Hải quan, trong hai bốn tuần đầu năm 2017, xuất khẩu của vn sang các hoạt động trao đổi chủ lực đều có mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, đáng chú ý, hoạt động trao đổi Trung Quốc đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ với 55,3%, kim ngạch gần 3,77 tỉ USD.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc khá giàu sang: Máy vi tính, vật phẩm điện tử; máy móc, thiết bị, công cụ và phụ tùng khác; các mặt hàng giày dép; gỗ và các vật phẩm gỗ; các mặt hàng thủy sản…

Tuy nhiên, một số tổ chức lo ngại không may khi dựa vào quá lớn vào hoạt động trao đổi Trung Quốc. Hơn nữa, hoạt động trao đổi này tăng trưởng nhanh nhưng cốt tử lại nhập hàng thô. Như vậy, các DN Việt cốt tử làm gia công cho họ, còn phần giá trị ngày càng tăng của vật phẩm thì không được bao nhiêu.

“Ví dụ các đối tác Trung Quốc thường mua cá tra vn về để đóng chai hàng giá trị ngày càng tăng với giá sàn tăng hơn gấp 10 lần so với giá nhập cảng” – thây mặt một tổ chức tiết lậu.

___________________________

Năm 2016, Trung Quốc chiếm đoạt 14% sản lượng tôm, 18% sản lượng cá tra trong tổng sản lượng xuất khẩu của vn. Về gạo, ba năm nay hoạt động trao đổi Trung Quốc chiếm đoạt 36%-37% tổng sản lượng gạo xuất khẩu của vn.